گزارش وضعیت حقوق بشر در ایران / مرداد 1394

مینا مصطفوی : سعی شده است در ادامه مطلب گزارشی اجمالی و مختصر از وضعیت حقوق بشر در ایران ارائه شود. شایان ذکر است به علت عدم رسانه ای شدن برخی اخبار حقوق بشری، ممکن است موارد مورد ذکر کامل نباشد.

اعدام زندانیان

در مرداد ماه سال ۱۳۹۴ نقض حقوق بشر در ایران همچنان ادامه داشت، در آغاز این ماه و در اولین هفته با اعدام ۲۲ نفر در شهرهای ایلام، کرج (قزلحصار) و زندان مرکزی کرج و زندان شهاب کرمان مواجه بودیم. متاسفانه آمار اعدامی ها در مرداد ماه ۹۴ روند صعودی داشت که میتوان به اعدام در ملأعام سه تن در کرج، اعدام در ملأ عام یک زندانی در اقلید و اعدام سه زندانی در رفسنجان اشاره کرد که اغلب این اعدام ها مخفیانه و بدون پوشش رسانه های دولتی انجام شد. یکی از مهمترین و بحث‌برانگیزترین گزارشات در این زمینه، اعدام بی خبر و بدون آخرین ملاقات سیروان نژاوی زندانی سیاسی زندان تبریز بود. همچنین در کنار تمام اعدامهای صورت گرفته شاهد بخشش و نجات تعدادی از محکومین به قصاص بودیم که میتوان به بخشش یک اعدامی پس از ۱۲ سال در زندان هشترود، با پرداخت دیه و رضایت اولیای دم اشاره کرد.

در خبرهای انتشار یافته در مرداد ماه میتوان به درخواست احمد شهید، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در مورد وضعیت حقوق بشر در ایران، از مقامات ایران مبنی بر توقف حکم اخیر اعدام “محمدعلی طاهری”، بنیانگزارعرفان حلقه “عرفان کیهانی”، اشاره کرد.

سازمان عفو بین‌الملل، با انتشار بیانیه‌ و هشدار نسبت به خطر اجرای قریب‌الوقوع حکم اعدام سالار شادی‌زادی که در زمان ارتکاب جرم تنها ۱۵ سال داشته است و اجرای این حکم، نقض کنوانسیون جهانی حقوق کودک به شمار می‌رود، از مقام‌های ایران خواستار لغو فوری حکم اعدام او شد.

نقض حقوق اقلیت های ملی و دینی

در این ماه نیز به مانند ماه های گذشته تعرض به حقوق اولیه اقلیت‌های ملی و دینی در ایران ادامه  داشت که میتوان به گزارشی از بازداشت و بی خبری از سرنوشت سه تن از اعضای گروه موسوم به جمعیت آل یاسین اشاره کرد. بر اساس این خبر سه تن از اعضای جمعیت آل یاسین به نام های پیمان فتاحی، مرتضی رسولیان و امیررضا الماسیان ساعت ۲۳:۳۰ جمعه ۱۶ مرداد ماه در محل زندگی شان واقع در مهرشهر کرج بازداشت شدند. گفته میشود دستگیری این سه تن همراه “با یورش مسلحانه و تهدید مکرر آنها به تیراندازی” بوده است.

شهروندان بهایی همچنان در معرض نقض حقوق بشر قرار داشتند که در تضییع حقوق شهروندی آنها باید به گزارش نفرت پراکنی علیه بهائیان؛ شعار مرگ روی دیوار شهروندان اشاره کرد. شایان ذکر است نوشتن شعارهای تهدیدآمیز علیه بهائیان موضوع چندان تازه ای نیست و اغلب حتی از تریبون های رسمی و تلویزیون و فتاوای برخی مراجع تقلید نیز تکرار می شود و نیروهای امنیتی و قضایی نیز تاکنون علیه این نفرت پراکنی ها اقدام خاصی انجام  نداده اند.

در رابطه با فشار‌ها و آزار دگراندیشان در ایران، دست کم هشت تن از اعضای یک کلیسای خانگی در کرج توسط ماموران امنیتی جمهوری اسلامی در کرج بازداشت شدند. همچنین وضعیت کشیش سعید عابدینی نیز در زندان گوهردشت کرج نگران کننده اعلام شد. بر اساس گزارش مذکور، شامگاه پانزدهم مرداد ماه به بند دوازده زندان رجایی شهر (بند زندانیان سیاسی – عقیدتی) یورش برده و ضمن بازرسی شدید آن محل، نسبت به کشیش سعید عابدینی رفتار بسیار ناشایستی داشتند. این کشیش ایرانی- آمریکایی، چندی پیش نیز در زندان مورد حمله و ضرب و شتم قرار گرفته بود.

بر اساس گزارش ها، هم اکنون ده‌ها نوکیش و ایماندار مسیحی، همانند فعالان و شهروندان بهایی، دراویش، اهل تسنن و دیگر دگراندیشان عقیدتی، در زندان‌ها و بازداشتگاههای جمهوری اسلامی به سر می‌برند.

کمیسیون بین المللی آزادی ادیان در ایالات متحده امریکا، در آستانه دومّین سال شروع ریاست جمهوری حسن روحانی، وضعیت نقض حقوق بشر در ایران را همچنان اسف بار خوانده و دستگیری حبس و توقیف بسیاری از زندانیان وجدان را محکوم کرده و خواهان آزادی فوری آنها شده بود.

همچنین احمد شهید گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور ایران، طی بیست‌ و هشتمین نشست شورای حقوق‌‌ بشر آن سازمان پیرامون ادامۀ روند سرکوب گروه‌های مذهبی و عقیدتی در ایران هشدار داده و گفته که حقوق اقلیت‌های مذهبی در ایران مانند یارسان، بهائیان، مسیحیان، دراویش و مسلمانان سنی‌ همچنان نقض می شود و بحرانی است. نهادهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی، همچنان نوکیشان مسیحی را آزار داده و تارنماهای آنها را نیز مسدود می کنند. نوکیشان مسیحی اغلب اوقات در دوره بازداشت مورد اذیت و آزار روانی و جسمی شدید از جمله تهدید به اعدام شده اند .

نقض حقوق زنان و کودکان

درابتدای ماه مرداد گزارشاتی در زمینه حقوق کودکان منتشر گردید که یکی از مهمترین آن‌ها گزارش مرگ کودک کارتن خواب زیر چرخ های نیسان بود. در همین ماه یک کارشناس و مدرس دانشگاه کردستان به نام دکتر حسین محمدزاده مدعی شد ۳۷ درصد مصدومین انفجار مین در استان کُردستان کمتر از ۱۵ سال سن دارند. این کارشناس تصریح کرد: “۱۷ درصد از کسانی که مین بر روی آنها منفجر شده است منجر به مرگ شده است و بقیه آنها مصدوم شده اند”.

درزمینه حقوق اولیه بانوان در ایران در ماهی که گذشت قدم جدی برای تحقق شعار برابری جنسی از سوی دستگاه حاکمه برداشته نشد و زنان ایرانی همچنان شاهد نقض متعدد حقوق انسانی خود بودند. از پراهمیت‌ترین گزارشات نقض حقوق بشر در حوزه حقوق زنان به افزایش 80 درصدی مراجعه زنان کارتن خواب به مراکز بازپروری و تصویب جریمه ۱۰۰ هزار تومانی برای کشف حجاب در خودرو میتوان اشاره کرد.

نقض حقوق کارگران

نقض حقوق کارگران در مرداد ماه مانند ماه های گذشته پر از رویدادها و اتفاقات ناگوار برای قشر کارگران بود. طی گزارشی معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از بیماری‌های شغلی منجر به فوت به عنوان مرگ خاموش یاد کرد و گفت که آمار حوادث منجر به فوت ناشی از بیماری‌های شغلی، حدود ۱۲ برابر حوادث فیزیکی است. در همین رابطه پزشکی قانونی تهران اعلام کرد:” در سه ماه نخست امسال ۶۸ نفر در اثر حوادث کار در استان جان خود را از دست داده اند که تمام فوت شدگان حوادث کار در سه ماه نخست امسال مرد بوده اند".

اقدام به خودسوزی کارگر شهرداری ملارد به خاطر پرداخت نشدن حقوق و اضافه کار پرسنل شهرداری وهمچنین احضار محمود صالحی و کوروش بخشنده دو فعال کارگرى به دادگاه و بازداشت و انتقال آرام و فواد زندی به زندان مرکزی سنندج نیز از دیگر موارد اخبار حقوق بشری در زمینه حقوق کارگران بودند.

نقض حقوق اصناف

بازداشت علی پیروز از اعضای هیات مدیره معلمان کرج و بازداشت دکتر فروغ رزمجویی جراح بیمارستان ولی عصر ممسنی در استان فارس به اتهام توهین به مامور دولت در اورژانس بیمارستان و انتقال وی به بازداشتگاه از جمله موارد قابل ذکر در این رسته است.

گزارشات حوزه فرهنگی

مجرم شناخته شدن خبرگزاری “بسیج” به اتهام نشر مطالب خلاف واقع که  بنا به درخواست مدیر سایت انصاف‌نیوز انجام گرفت. شکایت عوامل “رستاخیز” از وزارت ارشاد نسبت به برخورد سازمان سینمایی با “رستاخیز” به دیوان عدالت اداری. “رستاخیز” فیلمی به کارگردانی احمدرضا درویش است که می‌خواست وارد صحرای کربلا شود تا وقایع عاشورا را تصویر کند و برای اولین بار چهره بازیگران نقش حضرت ابوالفضل العباس و تعداد دیگری از اهل بیت امام‌حسین را نمایش دهد که اکران آن فیلم به دلیل اعتراضات تندروها نسبت به برخی شخصیت های مذهبی لغو شد. همچنین در این رابطه زنی که به دنبال اعتراض به اکران فیلم رستاخیز دست به قمه زنی زده بود دستگیر و بازداشت شد.

هفته‌نامه “۹ دی” به مدیرمسئولی حمید رسایی نیز به دلیل استفاده از تیتر “بازگشت شارلاتانیزم مطبوعاتی” در صفحه اول خود توقیف شد.

همچنین تئاتر “پینوکیا” که درسالن “ناظرزاده تماشاخانه ایرانشهر” به کارگردانی شهره سلطانی در حال اجرا بود به دلیل پوشش بازیگران زن و برخی از دیالوگ‌ها توقیف شد.

حوزه بهداشت و محیط زیست

گزارشات محیط زیستی در مرداد ماه غالبا با محوریت موضوع کم آبی و وضعیت وخیم محیط ‌زیست در ایران بود.

در این زمینه به فاجعه نشست آلودگی‌های نفتی در بستر خور تیاب و تخریب ٧٠‌درصدی جنگل‌های حفاظت‌شده حرا در استان هرمزگان ، تشدید بروز بیماری های تنفسی، پوستی، چشمی، فشار خون و سرطان به دلیل خشکی دریاچه ارومیه در درازمدت، ابتلای ۱۶۴ نفر به مالاریا در سیستان و بلوچستان به علت نوشیدن آب آشامیدنی ناسالم و همچین خشک شدن کامل دریاچه مهارلو در نزدیکی شیراز و تبدیل شدن آن به پهنه ای باتلاقی میتوان اشاره کرد.

گزارشات متفرقه در زمینه نقض حقوق بشر

بازداشت یک جوان افغان به نام “شفیع الله نوری” به اتهام توهین به رهبری و توهین به بنیان گذار جمهوری اسلامی از طریق فضای مجازی به خصوص شبکه های اجتماعی و انتقال وی به بند ۸ زندان اوین از موارد قابل ذکر در این رسته است . شایان ذکر است آقای نوری تابعیت افغانستان را داشته اما بیشتر عمر خود را در ایران سپری کرده است.

همچنین نسرین ستوده حقوقدان، وکیل دادگستری و عضو کانون مدافعان حقوق بشر،  طی احضاریه‌ای به شعبه ی دوم بازپرسی دادسرای اوین احضار شد. علت حضور، توضیح در خصوص اتهامات مندرج در پرونده ذکر شده است و شعبه ی احضار کننده، شعبه ی دوم بازپرسی دادسرای اوین است که در جنب زندان اوین تشکیل شده است.

گردآورنده : مینا مصطفوی